乙
ất (1n)
- 1 : Can ất, can thứ hai trong mười can.
- 2 : Xem sách đến lúc thôi đánh dấu lại cũng gọi là ất 乙, viết có chỗ mất, ngoặc cái dấu 乙 để chữa cũng gọi là ất.
- 3 : Ruột. Như kinh Lễ nói : ngư khử ất 魚去乙 cá bỏ ruột.
九 cửu, cưu (2n)
- 1 : Chín, tên số đếm.
- 2 : Một âm là cưu 九 họp. Như Hoàn Công cưu hợp chư hầu 桓公九合諸侯 vua Hoàn Công tụ họp các chư hầu, cùng nghĩa với chữ củ 糾.
乞 khất, khí (3n)
- 1 : Xin. Như khất thực 乞食 xin ăn.
- 2 : Một âm là khí. Cho, lấy đồ của mình cho người gọi là khí (chữ này ít dùng).
也 dã (3n)
- 1 : Vậy, nhời nói hết câu. Như nghĩa giả nghi dã 義者宜也 nghĩa, ấy là sự nên thế thì làm vậy. Có chỗ dùng làm nhời mở đầu. Như dã tri hương tín nhật ưng sơ 也知鄉信日應疎 vậy biết tin làng ngày phải thưa.
乩 kê (6n)
- 1 : Bói, điều gì ngờ thì bói xem gọi là kê 乩, các thầy cúng hay phụ đồng tiên lấy bút gỗ đào viết vào mâm cát gọi là phù kê 扶乩.
乳 nhũ (8n)
- 1 : Cái vú, các loài động vật đều có vú để cho con bú.
- 2 : Sữa, một chất bổ để nuôi con.
- 3 : Cho bú.
- 4 : Sinh, các giống đẻ ra có nhau gọi là nhũ. Như tư nhũ 孳乳 vật sinh sản mãi.
- 5 : Non, loài động vật mới sinh gọi là nhũ. Như nhũ yến 乳燕 con yến non.
乾 kiền, can (11n)
- 1 : Một quẻ đầu tám quẻ (quẻ kiền) là cái tượng lớn nhất như trời. Như vua, nên gọi tượng trời là kiền tượng 乾象, quyền vua là kiền cương 乾綱.
- 2 : Quẻ kiền ba hào dương cả, cho nên về bên nam ví như quẻ kiền. Như nói ngày tháng sinh con trai thì gọi kiền tạo 乾綱, nhà con trai ở thì gọi là kiền trạch 乾宅, v.v.
- 3 : Một âm là can. Khô. Như can sài 乾柴 củi khô.
- 4 : Khô kiệt. Như ngoại cường trung can 外疆中乾 ngoài có thừa mà trong thiếu.
- 5 : Tiếng hão (hờ), không có sự thực mà được tiếng hão gọi là can. Như can gia 乾爺 cha hờ, can nương 乾娘 mẹ hờ.
亂 loạn (13n)
- 1 : Loạn, bối rối không yên gọi là loạn. Như loạn thế 亂世.
- 2 : Giặc giã, quân lính đánh giết bừa bãi gọi là loạn.
- 3 : Rối rít. Như loạn ti 亂絲 tơ rối.
- 4 : Tối tăm. Như tinh thần mậu loạn 精神瞀亂 tinh thần tối tăm mê mẩn.
- 5 : Phá hoại. Như hoại pháp loạn kỷ 壞法亂紀 phá hoại phép luật.
- 6 : Dâm tà. Như trong họ chim chuột lẫn nhau gọi là loạn dâm 亂婬.
- 7 : Trị yên. Như Võ-vương hữu loạn thần thập nhân 武王有亂臣十人 vua Võ-vương có mười người bầy tôi trị loạn.
- 8 : Chữ dùng cho dứt câu ca nhạc. Như quan thư chi loạn 關雎之亂 cuối thơ quan thư. Tục thường viết là 乱.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét