Chủ Nhật, 7 tháng 4, 2013

Từ điển Hán Việt Bộ 21 匕chủy

匕chủy (2n) bǐ
  • 1 : Cái thìa. Như nói cuộc đời yên lặng thì gọi là chủy xưởng bất kinh 匕鬯不驚(匕鬯不惊)nghĩa là vẫn được vô sự mà ăn uống yên lành.
  • 2 : Chủy thủ 匕首 một thứ gươm, đầu như cái thìa, ngắn mà tiện dùng, cho nên gọi là chủy thủ.
化 hóa (4n)huà, huā
  • 1 : Biến hóa. Biến đổi vô hình. Như hóa thân 化身huàshēn, hóa trang 化粧化妆huàzhuāngnghĩa là biến đổi hình tướng không cho ai biết. Phật vì muốn cứu chúng sinh, phải hóa xuống làm thân người gọi là hóa thân. Phàm vật này mất mà vật kia sinh ra gọi là hóa. Như hủ thảo hóa vi huỳnh 腐草化為螢腐草化为萤fǔcǎohuàwēiyíngcỏ thối hóa làm đom đóm. Thoát xác bay lên tiên gọi là vũ hóa 羽化yǔhuà. Dần dần ít đi, có rồi lại không cũng gọi là hóa. Như tiêu hóa 消化xiāohuà tiêu tan vật chất hóa ra chất khác, phần hóa 焚化fénhuà lấy lửa đốt cho tan mất, dung hóa 溶化 rónghuà cho vào nước cho tan ra. Khoa học về vật chất chia ghẽ các vật ra từng chất, hay pha lẫn mấy chất làm thành một chất gọi là hóa học化学huàxué.
  • 2 : Hóa sinh. Như ta gọi trời đất là tạo hóa 造化 zàohuà, là hóa công 化工huàgōng nghĩa là sinh diệt được muôn vật.
  • 3 : Cảm hóa. Chuyển di tính chất, cải lương dân tục gọi là hóa. Như giáo hóa 教化 jiàohuà nghĩa là dẫn bảo chúng, cấm ngăn chúng, khiến cho chúng thuận tòng vậy. Lấy ân nghĩa mà cảm gọi là đức hóa 德化 dé huà, lấy chánh trị mà cảm gọi là phong hóa 風化 fēng huà, lấy lễ giáo mà cảm gọi là văn hóa 文化 wén huà. Cho nên kẻ ở cõi ngoài, không theo sự giáo hóa của mình gọi là hóa ngoại 化外 huà wài, bị mình cảm hóa cũng như theo mình gọi là đồng hóa 同化 tóng huà.
  • 4 : Cầu xin. Như hóa mộ 化募 huà mù, hóa duyên 化緣 huà yuán(化缘)  nghĩa là lấy nhời đạo nghĩa mà cảm hóa, khiến cho người sinh lòng từ thiện mà cho mà giúp.
北 bắc (5n) Běi
  • 1 : Phương bắc.
  • 2 : Trái, cùng ngang trái nhau. Như sĩ vô phản bắc chi tâm 士無反北之心 shì wú fǎn běi zhī xīn  tướng sĩ không có lòng ngang trái.
  • 3 : Thua. Như tam chiến tam bắc 三戰三北(三战三北)sān zhàn sān běi)đánh ba trận thua cả ba.
匙 thi (11n) chí
  • 1 : Cái thìa.
2 : Thược thi 鑰匙(钥匙)yào chícái chìa khóa.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét