Thứ Sáu, 5 tháng 4, 2013

Từ điển Hán Việt Bộ 人10n

俯 phủ (10n)
  • 1 : Cúi. Như ngưỡng quan phủ sát 仰觀俯察 ngửa xem cúi xét.
  • 2 : Nhời kẻ dưới đối với người trên cũng gọi là phủ. Như phủ sát 俯察 rủ lòng xét xuống, phủ duẫn 俯允 rủ lòng ưng cho, v.v.
俱 câu (10n)
  • 1 : Ðều. Như phụ mẫu câu tồn 父母俱存 cha mẹ đều còn.
俳 bài (10n)
  • 1 : Bài ưu 俳優 phường chèo.
俵 biểu (10n)
  • 1 : Chia cho. Ta đem cái gì cho ai gọi là biếu, có nhẽ cũng noi chữ này.
俶 thục, thích (10n)
  • 1 : Mới, trước từ.
  • 2 : Chỉnh tề. Như thục trang 俶装 sắm sửa hành trang chỉnh tề.
  • 3 : Một âm là thích. Cũng nghĩa như chữ thích 倜, thích thảng 俶儻 lỗi lạc.
俸 bổng (10n)
  • 1 : Bổng lộc.
俺 yêm (10n)
  • 1 : Ta đây.
俾 tỉ (10n)
  • 1 : Khiến. Như tỉ nhĩ xí nhi xương 俾爾熾而昌 khiến cho mày tốt mà thịnh.
  • 2 : Theo. Như võng bất suất tỉ 罔不率俾 không ai không noi theo.
倀 trành (10n)
  • 1 : Lông bông. Như trành trành vô sở tri 倀倀無所知 lông bông chẳng có đường lối nào.
  • 2 : Ngày xưa bảo rằng hổ ăn thịt người, hồn người không biết đi đâu, lại theo con hổ, để đưa hổ về ăn thịt người khác, vì thế những kẻ giúp kẻ ác làm ác đều gọi là trành.
倂 tính (10n)
  • 1 : Cùng, đều.
倅 thối, tốt (10n)
  • 1 : Chức phó, chức phó giúp việc quan chính gọi là thừa thối 承倅.
  • 2 : Một âm là tốt. Phép nhà Chu trăm người lính gọi là tốt.
倆 lưỡng (10n)
  • 1 : Kỹ lưỡng 伎倆 tài khéo. Như kỹ lưỡng dĩ cùng 伎倆已窮 không còn tài khéo gì nữa.
倉 thương, thảng (10n)
  • 1 : Cái bịch đựng thóc.
  • 2 : Một âm là thảng. Như thảng thốt 倉卒 vội vàng hấp tấp.
  • 3 : Có khi dùng như chữ thương 凔. Như thương hải 倉海 bể xanh.
個 cá (10n)
  • 1 : Tục dùng như chữ cá 箇.
倌 quan (10n)
  • 1 : Quan nhân 倌人 chức bầy tôi nhỏ coi việc đóng xe ngựa cho vua. Tục gọi kẻ làm thuê cho nhà hàng cơm là đường quan 堂倌.
倍 bội (10n)
  • 1 : Gấp. Như bội nhị 倍二 gấp hai, bội tam 倍三 gấp ba, v.v.
  • 2 : Phản bội, là trái lại. Như sư tử nhi bội chi 師死而倍之 thầy chết mà phản lại ngay.
倏 thúc (10n)
  • 1 : Chợt. Như thúc hốt 倏忽 chớp nhoáng, nói trong thời gian biến đổi quá nhanh không liệu kịp.
們 môn (10n)
  • 1 : Bọn. Như ngã môn 我們 bọn ta.
倒 đảo (10n)
  • 1 : Ngã.
  • 2 : Lộn. Như đảo huyền 倒懸 treo lộn ngược lên.
  • 3 : Kiến thức không đúng gọi là đảo kiến 倒見. Như thế gian không có gì là thường mà cho là thường mãi, thế là đảo kiến.
倔 quật (10n)
  • 1 : Quật cường 倔彊, cứng cỏi ương ngạnh.
倖 hãnh (10n)
  • 1 : May. Như kiểu hãnh 僥倖 cầu may. cũng cùng nghĩa như chữ hạnh 幸 may.
倘 thảng (10n)
  • 1 : Ví. Như thảng sử 倘使 ví khiến.
候 hậu (10n)
  • 1 : Dò ngóng. Như vấn hậu 問候 tìm hỏi thăm bạn, trinh hậu 偵候 dò xét, đều là cái ý nghĩa lặng đợi dò xét cả.
  • 2 : Chực. Như đẳng hậu 等候 chờ chực.
  • 3 : Khí hậu. phép nhà lịch cứ năm ngày gọi là một hậu, ba hậu là một khí tiết, vì thế nên tóm gọi thì tiết giời là khí hậu 氣候, tiết hậu 節候, v.v.
  • 4 : Cái tình trạng của sự vật gì cũng gọi là hậu. Như hỏa hậu 火候 thế lửa, chứng hậu 症候 tình thế, chứng bệnh.
倚 ỷ (10n)
  • 1 : Nhân. Như họa hề phúc sở ỷ 禍兮福所倚 vạ kia là cái nhân sinh ra phúc.
  • 2 : Dựa, ngồi nằm dựa vào cái gì, hay để cái gì ghé vào cái gì, đều gọi là ỷ. Như trác ỷ 卓倚 cái đẳng dựa, ỷ kỉ 倚几 ghế dựa.
  • 3 : Cậy. Như ỷ thế lăng nhân 倚勢陵人 cậy thế lấn người.
倜 thích (10n)
  • 1 : Thích thảng 倜儻 lỗi lạc, không ai bó buộc được.
借 tá (10n)
  • 1 : Vay mượn, mình vay của người hay mình cho người vay đều gọi là tá.
  • 2 : Mượn, cái gì vốn không có mà mượn dùng thì gọi là tá.
倡 xướng, xương (10n)
  • 1 : Hát, làm thơ làm ca, ai làm trước gọi là xướng 倡 kẻ nối vần sau gọi là họa 和, vì thế nên ai làm gì trước nhất đều gọi là đề xướng 提倡.
  • 2 : Một âm là xương. Xương ưu 倡優 con hát.
  • 3 : Xương cuồng 倡狂 rồ dại (sằng bậy), có khi viết là 猖.
倢 tiệp (10 n)
  • 1 : Cũng như chữ 婕.
倣 phỏng (10n)
  • 1 : Bắt chước, cũng viết là phỏng 仿.
値 trị (10n)
  • 1 : Cầm. Như trị kì lộ vũ 値其鷺羽 cầm thửa cánh cò.
  • 2 : Ðang. Như trị niên 値年 đang năm, trị nhật 値日 đang ngày, nghĩa là phải làm mọi việc năm ấy, ngày ấy vậy.
  • 3 : Ðánh giá (giá tiền với đồ xứng đáng nhau).
  • 4 : Gặp.
倥 không (10n)
  • 1 : Không đồng 倥侗 vội vàng sấp ngửa.
倦 quyện (10n)
  • 1 : Mỏi mệt.
倨 cứ (10n)
  • 1 : Ngông láo.
倩 thiến, sai (10n)
  • 1 : Xinh đẹp. Như xảo tiếu thiến hề 巧笑倩兮 khéo cười tươi đẹp làm sao.
  • 2 : Rể. Như muội thiến 妹倩 em rể, điệt thiến 姪倩 cháu rể.
  • 3 : Một âm là sai. Mượn thay như sai đại 倩代 nhờ người đó thay hộ.
倪 nghê (10n)
  • 1 : Bé nhỏ, trẻ con gọi là nghê.
  • 2 : Chia cõi. Như đoan nghê 端倪 mối khóe (nói chỗ chia rõ đầu mối mánh khóe của một sự gì).
倫 luân (10n)
  • 1 : Thường. Như luân lý 倫理 cái đạo thường người ta phải noi theo.
  • 2 : Loài, bực. Như siêu quần tuyệt luân 超羣絕倫 tài giỏi hơn cả các bực.
倬 trác (10n)
  • 1 : Rõ rệt, lớn lao.
倭 uy, oa, nụy (10n)
  • 1 : Uy trì 倭遲 xa thăm thẳm.
  • 2 : Một âm là oa. Lùn, người Nhật bản thấp bé nên xưa gọi là oa nhân 倭人. Tục quen đọc là chữ nụy.
倮 khỏa (10n)
  • 1 : Trần trục, người không mặc quần áo là khỏa thân 倮身.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét