Thứ Bảy, 6 tháng 4, 2013

Từ điển Hán Việt Bộ刀đao= dāo 9n-

剃 thế (9n) : Tì
  • 1 : Cắt tóc. Cắt tóc đi tu gọi là thế phát 剃髮.
剄 hĩnh (9n) 刭 Jǐng
  • 1 : Lấy dao cắt cổ.
則 tắc (9n) 则 zé
  • 1 : Phép. Nội các chế đồ khuôn mẫu gì đều gọi là tắc, nghĩa là để cho người coi đó mà bắt chước vậy. Như ngôn nhi vi thiên hạ tắc 言而為天下則 nói mà làm phép cho thiên hạ.
  • 2 : Bắt chước.
  • 3 : Thời, nhời nói giúp câu. Như hành hữu dư lực tắc dĩ học văn 行有餘力則以學文 làm cho thừa sức thời lấy học văn.
剉 tỏa (9n) 锉 cuò
  • 1 : Chặt đứt.
削 tước (9n) xuē, xiāo
  • 1 : Vót.
  • 2 : Ðoạt hẳn. Như tước chức 削識削识cách mất chức quan, tước địa 削地 triệt mất phần đất.
  • 3 : Cái tước (cái nạo). Ðời xưa chưa có giấy, viết chữ vào thẻ tre, nhầm thì lấy cái nạo nạo đi, gọi là cái tước. Ðức Khổng-tử làm kinh Xuân-thu, chỗ nào nên để thì viết, chỗ nào chữa thì nạo đi, vì thế nên chữa lại văn tự gọi là bút tước 筆削.
  • 4 : Mòn, người gầy bé đi gọi là sấu tước 瘦削.
剋 khắc (9n) 克 kè
  • 1 : Chế phục được, cũng như chữ khắc 克. Như kim khắc mộc 金剋木 loài kim chế phục được loài mộc.
  • 2 : Tất thế, kíp. Như khắc kỳ 剋期 cứ hạn phải dúng hẹn. Tục viết là khắc 尅.
剌 lạt (9n) Là
  • 1 : Trái. Như quai lạt 乖剌 ngang trái.
  • 2 : Cá nhảy gọi là bạt lạt 跋剌, cũng gọi là bát lạt 潑剌.
前 tiền (9n) : qián
  • 1 : Trước. Như đình tiền 庭前 trước sân.
  • 2 : Cái trước. Như tiền biên 前編 quyển trước.
  • 3 : Sớm trước. Như tiền hiền 前賢 người hiền trước. Kẻ làm nên trước mình gọi là tiền bối 前輩.
  • 4 : Tiến lên. Như phấn vãng trực tiền 奮往直前 gắng gỏi bước lên trước.
剎 sát (9n) 刹 shā chà
  • 1 : Dịch âm tiếng Phạm là sát sát, gọi tắt là sát. Cái cột phan. Người tu được một phép, dựng cái phan để nêu cho kẻ xa biết gọi là sát can 刹干. Vì thế cái tháp của Phật cũng gọi là sát. Bây giờ thường gọi chùa là sát. Như cổ sát 古刹 là chùa cổ.
  • 2 : Sát na 刹那, một thời gian rất ngắn, chỉ trong một mối niệm có tới 90 sát na.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét