Thứ Sáu, 5 tháng 4, 2013

Từ điển Hán Việt 7

Từ điển Hán Việt

Bộ 8 亠
亠 đầu (2n)
  • 1 : Không có ý nghĩa gì.
亡 vong, vô (3n)
  • 1 : Mất. Như Lương vong 梁亡 nước Lương mất rồi.
  • 2 : Trốn. Như lưu vong 流亡 đói khát trôi giạt mất, vong mệnh 亡命 trốn bước hoạn nạn.
  • 3 : Chết. Như vong đệ 亡第 người em đã chết, điệu vong 悼亡 vợ chết.
  • 4 : Một âm là vô. Nghĩa như chữ vô 無.
亢 kháng, cang, cương (4n)
  • 1 : Cao. Như bất kháng bất ti 不亢不卑 không kiêu ngạo không siểm nịnh.
  • 2 : Quá. Như kháng dương 亢陽 chân dương thái quá, kháng hạn 亢旱 nắng quá.
  • 3 : Che chở. Như kháng tông chi tử 亢宗之子 đứa con có thể làm phên che chở cho họ được.
  • 4 : Một âm là cang. Cổ. Như ách kỳ cang 搤其亢 bóp thửa cổ.
  • 5 : Sao Cang, một vì sao trong Nhị thập bát tú, cũng đọc là chữ cương.
交 giao (6n)
  • 1 : Chơi. Như giao du 交遊 đi lại chơi bời với nhau, tri giao 知交 chỗ chơi tri kỷ, giao tế 交際 hai bên lấy lễ mà giao tiếp với nhau, giao thiệp 交涉 nhân có sự quan hệ về việc công, bang giao 邦交 nước này chơi với nước kia, ngoại giao 外交 nước mình đối với nước ngoài.
  • 2 : Liền tiếp. Như đóng cây chữ thập 十, chỗ ngang dọc liên tiếp nhau gọi là giao điểm 交點.
  • 3 : Có mối quan hệ với nhau. Như tờ bồi giao ước với nhau gọi là giao hoán 交換, mua bán với nhau gọi là giao dịch 交易.
  • 4 : Nộp cho. Như nói giao nộp tiền lương gọi là giao nạp 交納.
  • 5 : cùng. Như giao khẩu xưng dự 交口稱譽 mọi người cùng khen.
  • 6 : Khoảng. Như xuân hạ chi giao 春夏之交 khoảng cuối xuân đầu hè.
  • 7 : Phơi phới. Như giao giao hoàng điểu 交交黃鳥 phơi phới chim vàng anh (tả hình trạng con chim bay đi bay lại).
  • 8 : Dâm dục, giống đực giống cái dâm dục với nhau gọi là giao hợp 交合, là giao cấu 交媾, v.v.
亥 hợi (6n)
  • 1 : Chi hợi, một chi cuối cùng trong mười hai chi. Từ chín giờ đến mười một đêm gọi là giờ hợi.
亦 diệc (7n)
  • 1 : Cũng, tiếng giúp lời nói. Như trị diệc tiến, loạn diệc tiến 治亦進亂亦進 trị cũng tiến lên, loạn cũng tiến lên.
  • 2 : Lại, nhời trợ ngữ. Như diệc tương hữu dĩ lợi ngô quốc hồ 亦將有以利吾國乎 lại cũng có lấy lợi nước ta ư ?
亨 hanh, hưởng, phanh (7n)
  • 1 : Thông. Như thời vận hanh thông 時運亨通 thời vận hanh thông.
  • 2 : Một âm là hưởng. Hưởng thụ. Như công dụng hưởng vu thiên tử 公用亨于天子 tước công được Thiên tử thết yến.
  • 3 : Lại một âm là phanh. Nấu nướng. Như đại phanh dĩ dưỡng thánh hiền 大亨以養聖賢 nấu nướng nhiều thứ để nuôi thánh hiền.
享 hưởng (8n)
  • 1 : Dâng, đem đồ lễ lên dâng người trên hay đem cúng tế gọi là hưởng. thết đãi khách khứa cũng gọi là hưởng.
  • 2 : Hưởng thụ. Như hưởng phúc 享福 được hưởng thụ phúc trời.
京 kinh (8n)
  • 1 : To, chỗ vua đóng đô gọi là kinh sư 京師 nghĩa là chỗ đất rộng mà nhiều người. Lại đồng nghĩa với chữ nguyên 原. Như cửu kinh 九京 bãi tha ma. Mồ mả quan nhà Tấn đều chôn ở Cửu kinh nên sau gọi bãi tha ma là Cửu kinh, cũng như nói nơi cửu nguyên 九原 vậy.
亭 đình (9n)
  • 1 : Cái đình, bên đường làm nhà cho khách qua lại trọ gọi là quá nhai đình 過街亭. Trong các vườn công, xây nhà cho người đến chơi nghỉ ngơi ngắm nghía gọi là lương đình 涼亭.
  • 2 : Phép nhà Hán chia đất cứ mười dặm là một đình, mười đình là một làng, nên người coi việc làng là đình trưởng 亭長, tức lý trưởng bây giờ.
  • 3 : Dong dỏng. Như đình đình ngọc lập 亭亭玉立 dong dỏng cao như ngọc đẹp, tả cái dáng người đẹp.
  • 4 : Ðến. Như đến trưa gọi là đình ngọ 亭午.
亮 lượng (9n)
  • 1 : Sáng. Như lượng giám 亮鑑 sáng soi.
  • 2 : Thanh cao. Như cao phong lượng tiết 高風亮節 phẩm hạnh thanh cao.
  • 3 : Tên người, ông Gia Cát Lượng 諸葛亮 người đời hậu Hán.
亯 hanh (9n)
Cũng như chữ hanh 亨.
亳 bạc (10n)
  • 1 : Ðất Bạc, chỗ kinh đô vua Thang, ở tỉnh Hà Nam bên Tầu bây giờ.
亶 đản (13n)
1 : Tin. Nhời trợ ngữ.
亹 vỉ, mên, môn (21n)
  • 1 : Cố gắng. Như vỉ vỉ 亹亹 gắng gỏi.
  • 2 : Một âm là mên. Nghĩa là máng nước, chỗ nước chảy trong khe núi hai bên thành đối nhau như hai cánh cửa. cũng đọc là chữ môn.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét