卩 tiết (2n)
- 1 : Bộ tiết.
- 1 : Ta. Ngày xưa dùng như chữ ngang 昂 và chữ ngưỡng 仰.
- 1 : Tục dùng như chữ 卬.
- 1 : Cái chén. Một chén rượu gọi là nhất chi yīzhī 一卮, nguồn lợi giàn ra ngoài gọi là lậu chi lòuzhī漏卮. Cũng viết là 巵.
- 1 : Chi mão. Chi thứ tư trong 12 chi. Từ năm giờ sáng đến bảy giờ sáng là giờ mão.
- 2 : Lệ các quan làm việc từ gìờ mão, cho nên điểm tên gọi là điểm mão diǎnmǎo點卯点卯, xưng đến tên dạ lên gọi là ứng mão yìngmǎo應卯应卯, sổ sách gọi là mão bạ mǎobù卯簿. Lập ra kì hẹn để thu tiền lương và so sánh nhiều ít gọi là tỉ mão bǐmǎo比卯.
- 1 : Cái ấn (con dấu). Phép nhà Thanh định, ấn của các quan thân vương trở lên gọi là bảo bǎo寶(宝), từ quận vương trở xuống gọi là ấn yìn印, của các quan nhỏ gọi là kiêm kí qiánjì 鈐記(钤记), của các quan khâm sai gọi là quan phòng guānfáng 關防(关防 ), của người thường dùng gọi là đồ chương túzhāng圖章 (图章) hay là tư ấn sīyìn私印.
- 2 : In. Khắc chữ in chữ gọi là ấn, cái đồ dùng in báo in sách gọi là ấn loát khí yìnshuāqì 印刷器.
- 3 : Như in vào, cái gì còn có dấu dính vào vật khác đều gọi là ấn. Hai bên hợp ý cùng lòng gọi là tâm tâm tương ấn 心心相印, nhân cái nọ biết cái kia gọi là hỗ tương ấn chứng hùxiāngyìnzhèng互相印證. 互相印证.
- 1 : Cao, ở nơi cao mà ghê sợ gọi là nguy. Cái thế cao ngất như muốn đổ gọi là nguy. Như nguy lâu wēilóu危樓 lầu cao ngất, nguy tường wēiqiáng危牆 tường ngất. Ngồi ngay thẳng không tựa vào cái gì gọi là chính khâm nguy tọa zhèngjīnwēizuò正襟危坐.
- 2 : Nguy, đối lại với chữ an 安. Như nguy cấp 危急.
- 3 : Sao nguy, một sao trong nhị thập bát tú.
- 1 : Cao. Như niên cao đức thiệu niángāodéshào年高德卲 tuổi già đức cao. Cũng đọc là chữ thiều.
- 1 : Tục dùng như chữ tức 卽.
- 1 : Cái trứng. Như nguy như lũy noãn wēirúlěiluǎn危如累卵 nguy như trứng xếp chồng, thế như noãn thạch shìrúluǎnshí 勢如卵石(势如卵石)thế như trứng với đá. Nghĩa là cứng mềm không chịu nổi nhau vậy. Nuôi nấng cũng gọi là noãn dực luǎnyì 卵翼 nghĩa là như chim ấp trứng vậy.
- 2 : Cái hạt dái.
- 1 : Quyển. Tranh sách đóng thành tập để gấp mở được gọi là quyển. Văn bài thi cũng gọi là quyển. Như làm xong đem nộp gọi là nạp quyển nàjuǎn納卷. 纳卷
- 2 : Các văn án của quan để lại cũng gọi là quyển. Như án quyển ànjuǎn案卷 quyển văn án.
- 3 : Một âm là quyến. Thu xếp lại.
- 4 : Lại một âm là quyền. Cong, cũng có nghĩa như quyền quán 拳 (nắm tay). Như nhất quyền thạch chi đa yījuànshízhīduō一卷石之多 chỉ còn một nắm đá. Lại cùng nghĩa với chữ cổn gǔn袞.(衮)
- 1 : Tháo, cởi. Hoa rụng cũng gọi là hoa tá huāxiè 花卸. Lái đò dỡ đồ ở thuyền ra cũng gọi là tá.
- 2 : Không làm việc nữa cũng gọi là tá. Như tá kiên xièjiān 卸肩 trút gánh. Vẩy vạ cho người để thoát mình gọi là tá quá xièguò 卸過 trút lỗi, tá tội xièzuì卸罪 trút tội, tá trách xièzé 卸責 trút trách nhiệm; v.v.
- 1 : Thương xót. Như thưởng cho những người chết vì việc nước gọi là tứ tuất cìxù 賜卹, 赐恤 tuất điển xùdiǎn 卹典, v.v. cùng một nghĩa như chữ tuất 恤.
- 1 : Lấy quả bầu tiện làm chén uống rượu để dùng trong lễ cưới gọi là chén cẩn. Tục gọi lễ vợ chồng làm lễ chuốc rượu với nhau gọi là lễ hợp cẩn héjǐn合卺 là bởi nghĩa đó.
- 1 : Từ giã. Người ta cho gì mình từ không nhận gọi là khước.
- 2 : Lùi về. Như khước địch quèdí 卻敵 đánh được giặc lùi.
- 3 : Mất, tiếng nói giúp lời. Như vong khước wàngquè忘卻 quên mất.
- 4 : Lại. Như các tiểu thuyết, cứ đầu một hồi lại nhắc lại rằng khước thuyết quèshuō 卻說 nghĩa là nối bài trên mà nói. Tục viết là khước 却.
- 1 : Tới, gần. Như khả vọng nhi bất khả tức kěwàngérbùkějí可望而不可卽 khá trông mà chẳng khá tới gần.
- 2 : Ngay. Như lê minh tức khởi límíngjíqǐ黎明卽起 sáng sớm dậy ngay, tức khắc jíkè卽刻 ngay lập tức, v.v.
- 3 : Tức là. Như sắc tức thị không sèjíshìkōng色卽是空 sắc tức là không, ý nói hai bên như một.
- 4 : Dù, nhời nói ví thử. Như thiện tức vô thưởng, diệc bất khả bất vi thiện shànjíwúshǎngyìbùkěbùwēishàn善卽無賞亦不可不為善(善即无赏亦不可不为善) làm thiện dù chưa được thưởng, cũng phải làm thiện. Thường viết là 即.
- 1 : Quan khanh. Ngày xưa có quan chánh khanh zhèngqīng正卿, quan thiếu khanh shǎoqīng少卿. Chức tổng lý coi việc nước bây giờ cũng gọi là quốc vụ khanh guówùqīng國務卿. 国务卿
- 3 : Mình, anh. Tiếng gọi nhau. Như vua gọi bầy tôi là khanh, gọi kẻ ngang hàng cũng dùng chữ khanh. Ðời Lục-triều cho là tiếng gọi nhau rất thân yêu, nên nay vợ chồng thường gọi nhau là khanh khanh.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét